ОРЫС ТІЛІНДЕГІ БЕЛГІНІҢ НОМИНАЛИЗАЦИЯСЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2025.4.79.028Кілт сөздер:
номинализация, номинация, морфокомпонент, изоморфизм, санатаралық парадигма, сема, номинативті қатар, полифункционалдылық, аналитикалық форма, көп мағыналы сөз, эврисемия, грамматикаландыру, лексика-семантикалық өріс, делексикализация, синтагматикалық өрісАннотация
Бұл зерттеудің негізгі нысаны – орыс тіліндегі сындық семантиканың номинация процесі, атап айтқанда, түс атаулары негізінде қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі – қазіргі қоғамдағы лексика-семантикалық қажеттіліктердің кеңеюі жағдайында күрделі белгілерді, соның ішінде түстік реңктерді тілдік репрезентациялау механизмдерін ұғыну қажеттілігімен байланысты.
Зерттеудің міндеті – аналитикалық номинативті бірліктер жүйесін эмпирикалық сипаттау және теориялық тұрғыдан түсіндіру. Сондай-ақ, орыс тілінде аналитизмнің белсенділігін арттыруға әкелетін қозғаушы күштерді анықтау.
Зерттеудің өзектілігі – түс семантикасына ие аналитикалық құрылымдарды жүйелі түрде қарастыруда, атап айтқанда, «түс» морфокомпонентін көпсөзді номинациядағы семантикалық ядро және грамматикалық байланыстырушы ретінде талдауда көрініс табады.
Зерттеудің мақсаты – аналитикалық номинациялардың қызмет ету және жасалу заңдылықтарын, олардың бірсөзді атаулармен арақатынасын және тілдің бейнелеу мүмкіндіктерін кеңейтудегі рөлін анықтау.
Зерттеу барысында лексика-семантикалық, құрылымдық, контекстік және салыстырмалы әдістер қолданылды.
Материал ретінде орыс тілінің сөздіктері, көркем әдебиет мәтіндері мен қазіргі орыс тілінің корпустары пайдаланылды.Зерттеу нәтижесінде аналитикалық түс номинацияларының нақтылығы мен вариативтілігі жоғары екені анықталды, олар күрделі реңктер мен стильдік реңктерді жеткізуге мүмкіндік береді және бірсөзді баламаларды толықтырады. «Түс» морфокомпоненті көпсөзді құрылымның синтаксистік әрі семантикалық өзегі ретінде қызмет етеді.
Зерттеудің теориялық маңыздылығы – номинативтік процестер мен тілдегі категорияаралық өтулер туралы түсініктерді дамытуында. Практикалық маңыздылығы – алынған нәтижелерді орыс тілін ана тілі немесе шет тілі ретінде оқытуда, лексикографияда және мәтінді автоматты түрде талдау мен генерациялау саласында қолдануға болатындығында.
