ДЭН СИММОНСТЫҢ “ILIUM” РОМАНЫНДАҒЫ ПОСТ-АДАМ БЕЙНЕСІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2026.1.80.040Кілт сөздер:
пост-адам, постгуманизм, онтоэстетика, нарратология, интертекстуалдылық, Дэн Симмонс, Ilium, жасанды интеллект, дене мен технология, ғылыми фантастикаАннотация
Қазіргі әдебиет технологиялық жеделдеу дәуірінде адам табиғатының философиялық және экзистенциалдық өзгерістерін зерттеудің маңызды алаңына айналды. Постгуманистік ойлау жүйесінде постадам ұғымы дәстүрлі антропоцентризмнің шегінен шығатын, ерекше теориялық мәнге ие болмыс түрі. Мақалада Дэн Симмонстың Ilium ғылыми-фантастикалық романы онтоэстетика тұрғысынан талданып, баяндау формасы, интертекстуалдылық және постгуманистік философияның өзара байланысы қарастырылады.
Зерттеу мақсаты Симмонстың постадамдық субъектілікті қалай бейнелейтінін және романның эстетикалық құрылымы адам мен машина гибридтілігі, тән мен сана мәселелерін философиялық тұрғыда қалай ашады деген сұрақтарға жауап беру. Зерттеу Р. Брайдотти, Н. Хейлз, Ж.-Л. Нанси және М. Хайдеггердің еңбектеріне, сондай-ақ М. Бал мен Ж. Женет нарратологиялық үлгілеріне сүйенеді.
Талдау нәтижесінде Ilium романы постадам онтологиясын тек тақырыптық тұрғыда емес, фрагменттелген баяндау, фокализацияның көптүрлілігі және көне мен модернистік мәтіндер арасындағы интертекстуалдық диалог арқылы құрылымдық деңгейде де жүзеге асыратыны анықталды. Симмонс баяндаудың формасын болмыс пен сананың табиғаты туралы философиялық ой ретінде ұсынады.
Зерттеу постгуманистік әдебиеттану мен онтоэстетика әдіснамасының дамуына үлес қосады. Нәтижелерді заманауи әдебиет, өнер философиясы және цифрлық гуманитарлық ғылымдар бойынша оқу үдерісінде, сондай-ақ постгуманистік және ғылыми-фантастикалық мәтіндерді талдау мен оқытуда қолдануға болады.
