ӘДЕБИ МӘТІНДЕГІ ЕТІСТІКТЕР СЕМАНТИКАЛЫҚ МАРКЕРЛЕР РЕТІНДЕ: СЫНИ ОЙЛАУДЫ ДАМЫТУДАҒЫ ЛИНГВИСТИКАЛЫҚ ТӘСІЛ

Аннотация

Зерттеу ағылшын тілін көркем мәтіндер негізінде оқыту үдерісінде етістіктердің сыни ойлаудың лингвистикалық маркерлері ретіндегі рөлін қарастырады және грамматикалық құрылымдарды статистикалық әрі құрылымдық тұрғыдан талдауға баса назар аударады. Әдебиеттерге жүргізілген шолу нәтижесінде зерттеудің үш негізгі бағыты айқындалды: (1) түрлі тілдік тапсырмалар арқылы когнитивтік қабілеттерді дамыту, (2) әдеби мәтіндерді аналитикалық тұрғыдан интерпретациялау және (3) көркем әдебиет пен сыни ойлау технологияларын біріктіру арқылы білім алушылардың мотивациясын арттыру.

Аталған бағыттардың әрқайсысы аналитикалық дағдыларды жетілдіруге ықпал еткенімен, грамматикалық құрылымдардың, әсіресе етістіктердің, мәтіннің мағыналық жүктемесінің тұрақты көрсеткіштері ретіндегі рөлі көп жағдайда назардан тыс қалып келеді. Зерттеу баяндау үдерісін, күйін және құрылымын түсінуде маңызды мәнге ие көмекші етістіктерді (to be, to have, to do) айқындайды. Бұл етістіктерді дұрыс түсіну тек интерпретациялық дағдыларды дамытуға ғана емес, сонымен қатар оқушылардың мотивациясын арттыруға да ықпал етеді, әсіресе тілдік қоры шектеулі жағдайда. Ұсынылған әдіс оқу үдерісін, соның ішінде ағылшын тілін оқытуды, неғұрлым өлшенетін және басқарылатын сипатқа ие етеді. Сонымен қатар, тілдің ресми элементтерін пайдалану арқылы сыни ойлауды дамытуға жаңа мүмкіндіктер ашады. Мақаланың негізгі мақсаты ағылшын тілін оқытуда ұсынылған тәсілдің әлеуетін көрсету және оны оқытудың әртүрлі деңгейлерінде ішінара немесе толық көлемде қолдану мүмкіндігін айқындау. Сонымен қатар, зерттеу көмекші етістіктердің құрылымдық ерекшеліктерін меңгеру тек теориялық білім ретінде ғана емес, практикалық дағды ретінде де маңызды екенін көрсетеді. Мұндай тәсіл мәтіннің уақыттық сипаттарын неғұрлым дәл түсінуге мүмкіндік беріп, білім алушылардың аналитикалық қабілеттерін қалыптастыруға септігін тигізеді.