КӨПТІЛДІ УНИВЕРСИТЕТ АУДИТОРИЯСЫНДАҒЫ АКАДЕМИЯЛЫҚ ДИСКУРСТА КОД-АУЫСУДЫҢ ПРАГМАТИКАЛЫҚ ФУНКЦИЯЛАРЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2026.2.81.039Кілт сөздер:
код-ауысу, көптілді аудиториядағы өзара әрекет, академиялық дискурстың дамуы, коммуникативтік стратегиялар, білім беру үдерісіндегі тілдік ауысу, мағына қалыптастыру үдерістері, студенттердің қатысу динамикасы, тілдік ресурстарАннотация
Бұл зерттеу көптілді университет аудиториясындағы академиялық дискурста код-ауысудың атқаратын қызметін қарастыруға арналған. Мұндай ортада тіл таңдау алдын ала бекітілген жүйе бойынша емес, өзара әрекет барысында біртіндеп қалыптасып отырады. Зерттеу бір семестр бойы бірінші курс студенттерінің қатысуымен өткен сабақтарды бақылау негізінде жүргізілді. Алғашқы кезеңдерде ағылшын тіліндегі талқылауларға қатысу көбіне кідірістермен, толық аяқталмаған ойлармен, кей жағдайда басқа тілге ауысумен қатар жүрді.
Зерттеудің негізгі мақсаты – код-ауысудың нақты аудиториялық қарым-қатынаста қалай көрініс табатынын және тілдік белгісіздік жағдайында өзара әрекетті сақтаудағы рөлін анықтау. Әдіснамалық тұрғыдан жұмыс сапалық талдауға сүйенеді: жүйелі бақылау, оқытушының жазбалары және студенттердің пікірталас жазбалары қарастырылды. Зерттеу барысында тіл ауысудың жиілігіне емес, оның пайда болатын нақты коммуникативтік жағдайларына назар аударылды.
Алынған нәтижелер код-ауысудың тек лексикалық қиындықтарды өтеу құралы емес екенін көрсетеді. Ол көбіне мағынаны нақтылау, ойды дәл жеткізу немесе пікір алмасу кезінде пайда болып, уақыт өте келе өзара әрекеттің табиғи бөлігіне айналады. Кейбір жағдайларда тіл ауысу бір тіл шеңберінде жеткізу қиын болған кезде ой ағымын үзбей жалғастыруға мүмкіндік берді.
Зерттеу нәтижелері осылайша,код-ауысуды академиялық нормадан ауытқу ретінде қарастыру жеткіліксіз екенін көрсетеді. Керісінше, ол мағына құруды, қатысуды және өзара әрекетті қолдайтын икемді коммуникативтік тәсіл ретінде көрінеді. Бұл зерттеу көптілді ортада тілдік ресурстардың қалай қолданылатынын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді және академиялық қарым-қатынастың тек тілдік біліммен ғана емес, сонымен қатар жағдайлық және өзара әрекеттік факторлармен де анықталатынын көрсетеді.
