ЦИФРЛЫҚ ЖАҺАНДАНУ ДӘУІРІНДЕГІ ИНТЕРНЕТ-МЕМДЕРДІҢ ЛИНГВОМӘДЕНИ ҚЫЗМЕТТЕРІ: ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІНІҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ЗЕРТТЕУІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2026.3.82.023Кілт сөздер:
интернет-мемдер, лингвомәдени талдау, мультимо-далдылық, цифрлық дискурс, мәдени специфика, код-свитчинг, жаһандану, цифрлық ортаАннотация
Аталған зерттеу цифрлық жаһандану жағдайында интернет-мемдердің лингвомәдени қызметтерін қазақ және ағылшын цифрлық дискурсын салыстырмалы талдау негізінде қарастыруға арналған. Сапалық зерттеу тәсіліне сүйене отырып, жұмыста әлеуметтік желі платформаларынан жинақталған 80 мемнен тұратын корпус мультимодалды, лингвомәдени және прагматикалық талдау әдістері арқылы зерттеледі.
Зерттеу нәтижелері мемдердің визуалды, мәтіндік және контекстуалдық элементтердің өзара әрекеттесуі арқылы мағына қалыптастыратын мультимодалды семиотикалық құрылымдар ретінде қызмет ететінін көрсетеді. Ортақ жаһандық форматтардың қолданылуына қарамастан, қазақ және ағылшын мемдері мазмұны мен құрылымында айқын мәдени спецификасымен ерекшеленеді. Ағылшын тіліндегі мемдер визуалды басымдылығымен, мағынаның жасырындылығымен және өзін-өзі сілтемелейтін әзілімен сипатталып, жеке тұлғаға бағытталған коммуникация үлгілерін бейнелейді. Ал қазақ мемдері мәтіндік кеңейтілгендігімен, мәдени контекстуалдануымен және ұжымдық бірегейліктің репрезентациясымен ерекшеленеді.
Зерттеу нәтижелері мемдердің әзіл, әлеуметтік комментарий, бірегейлікті қалыптастыру және эмоцияларды білдіру сияқты бірқатар прагматикалық функцияларды атқаратынын көрсетеді. Сонымен қатар, екі корпус та тілдік креативтіліктің жоғары деңгейін танытады, ол грамматикалық ауытқулар, фонетикалық орфография және, әсіресе, қазақ мемдеріндегі тілдердің аралас қолданылуы арқылы көрініс табады.
Зерттеудің теориялық маңыздылығы цифрлық дискурсты зерттеудегі лингвомәдени және мультимодалды тәсілдердің дамуына қосқан үлесінде, сондай-ақ ағылшын тіліне жатпайтын және көптілді мемдік тәжірибелерді зерттеудің аясын кеңейтуінде көрініс табады. Алынған нәтижелер цифрлық коммуникация теорияларын толықтыра отырып, жаһандық семиотикалық ресурстардың нақты мәдени контексттер аясында қалай бейімделетінін айқындайды.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы оның нәтижелерін тілдерді оқыту, мәдениетаралық коммуникация және медиа сауаттылық салаларында қолдану мүмкіндігімен байланысты. Қорытындылар цифрлық ортадағы қазіргі тілдік қолданысты тереңірек түсінуге, оқу материалдарын әзірлеуге
және онлайн байланыстағы мәдени ерекшеліктер туралы ақпаратты арттыруға ықпал етеді.
