ЭКОЛОГИЯЛЫҚ МЕДИАДИСКУРСЫНДАҒЫ ҚОҒАМДЫҚ ПІКІРДІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ КОНЦЕПТУАЛДЫ МЕТАФОРАЛАРДЫҢ РӨЛІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2026.1.80.013Кілт сөздер:
концептуалды метафоралар, экологиялық дағдарыстар, экологиялық медиа дискурс, климаттың өзгеруі, қоғамдық пікір, эмоционалды қабылдау, стратегия, бағалауАннотация
Экологиялық дағдарыстар мен климаттың өзгеруі бүгінгі таңда жаһандық медиадискурстағы ең өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Климаттың өзгеруін сипаттау үшін қолданылатын лингвистикалық құралдар, атап айтқанда концептуалды метафоралар қоғамдық қабылдауды қалыптастыруда шешуші рөл атқарады.
Бұл зерттеудің мақсаты – концептуалды метафораларды анықтау және экологиялық мәселелер мен климаттың өзгеруіне байланысты экологиялық медиадискурста оларға когнитивті-лингвистикалық талдау жасау. Сонымен қатар, концептуалды метафоралардың қоғамдық пікірге қалай әсер ететінін зерттеуге баса назар аударылады.
Зерттеу метафоралардың экологиялық мәселелерді сипаттаудағы когнитивті маңыздылығын көрсетеді және оларды тиімдірек пайдалану жолдарын ұсынады. Осылайша, зерттеудің ғылыми маңыздылығы тіл арқылы жаһандық экологиялық мәселелерді қабылдауды қалыптастыру механизмдерін анықтай отырып, концептуалды метафораларды қолдану кезінде пайда болатын когнитивті және эмоционалды әсерлерді бағалау болып табылады. Практикалық маңыздылығы нәтижелерді экологиялық дискурсқа арналған кейінгі ғылыми зерттеулерде, сондай-ақ жоғарғы оқу орындарында мәдениетаралық коммуникация, когнитивтік лингвистика, медиалингвистика және т.б. сияқты пәндерді оқытуда қолдану мүмкіндігімен байланысты.
Әдістеме мазмұндық талдауды, когнитивтік-лингвистикалық талдауды, сондай-ақ әртүрлі концептуалды метафоралардың адамдардың экологиялық мәселелерді қабылдауына қалай әсер ететінін анықтау мақсатында алушыларға сауалнама жүргізуді қамтиды.
Зерттеу нәтижелері метафоралар жалпы аудитория үшін күрделі ақпаратты жеңілдетуге де, эмоционалды қызығушылық тудыруға да ықпал ететінін көрсетеді, алайда оларды шамадан тыс қолдану қабылдауға кері әсер етіп, ақпаратқа деген қызығушылықтың бәсеңдеуіне әкелуі мүмкін. Зерттеу медиа коммуникацияда метафораларды тиімді қолдануға бағытталған ұсыныстар бере отырып, тілдің экологиялық мінез-құлық пен хабардарлыққа әсер етуінің когнитивтік механизмдерін зерттеуге ықпал етеді.
