БРИТАНИЯЛЫҚ ОНЛАЙН ЖАҢАЛЫҚ МЕДИАДИСКУРСЫНДАҒЫ ШОКТЕЙМЕНТТІҢ ЛИНГВИСТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ПРАГМАТИКАЛЫҚ СТРАТЕГИЯЛАРЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2026.3.82.028Кілт сөздер:
шоктеймент, жаңалық медиадискурсы, британдық онлайн БАҚ, прагматикалық стратегиялар, лингвистикалық стратегиялар, драматизация, конфликтілік фреймдеу, персонализация, тақырыпат дискурсыАннотация
Мақала қазіргі британдық онлайн жаңалық медиадискурсындағы шоктейменттің лингвистикалық және прагматикалық стратегияларын зерттеуге арналған. Зерттеуде эмоциялық әсерді күшейтуге, аудиторияның қызығушылығын арттыруға және медианазарды күшейтуге бағытталған жаңалық оқиғаларының тілдік және дискурстық репрезентация тәсілдері қарастырылады. Мақаланың мақсаты – 2026 жылы жарияланған Wales Online, Daily Record және Belfast Live британдық аймақтық онлайн-басылымдарының 300 жаңалық материалы негізінде шоктейменттің лингвистикалық және прагматикалық механизмдерін анықтау және жүйелеу. Зерттеудің міндеттері – британдық аймақтық онлайн жаңалық дискурсындағы шоктейменттің негізгі лингвистикалық және прагматикалық стратегияларын айқындау, олардың қолданылу жиілігін анықтау, сондай-ақ аудиторияның оқиғаларды қабылдауы мен эмоциялық қатысуын қалыптастырудағы коммуникативтік және прагматикалық қызметтерін талдау болып табылады.
Аймақтық медиадискурсқа жүгіну шоктейментті зерттеулерде негізінен ұлттық баспасөзге басымдық берілуімен және аймақтық медиаэкожүйелердің жеткілікті деңгейде зерттелмеуімен түсіндіріледі. Зерттеудің теориялық-әдіснамалық негізін медиалингвистика, дискурс талдау және прагматика құрайды. Жұмыста медиамәтінді талдаудың лингвистикалық, когнитивті-дискурсивтік, контекстуалдық және лингвомәдени тәсілдері қолданылады. Ерекше назар эмоциялық бояуы бар лексикаға, бағалауыш номинацияларға, метафоризацияға, драматизацияға және аудиторияны тартудың прагматикалық стратегияларына аударылды.
Зерттеу нәтижелері шоктейменттің тұрақты лингвистикалық және прагматикалық стратегиялар жүйесі арқылы жүзеге асырылатынын көрсетті. Эмоциялық бояуы бар лексика негізгі ықпал ету құралдарының бірі болып табылады. Тақырыпаттар метафоралық құрылымдар мен бағалауыш тіл арқылы драматизацияны жүзеге асырады. Саяси оқиғалар көбінесе бейтарап ақпараттық баяндаудан алыстап, конфликтілік нарративтер ретінде ұсынылады. Прагматикалық деңгейде бұл стратегиялар аудиторияның эмоциялық қатысуын күшейтіп, бәсекелі цифрлық медиакеңістікте пайдаланушылардың өзара әрекетін ынталандырады. Талдау шоктейменттің негізгі құралдарын: эмоциялық бояуы бар тақырыпаттарды, экспрессивті лексиканы, риторикалық құрылымдарды, метафоралық модельдерді және конфликтілік фреймдеуді анықтайды.
