TÜRK DİLLERİNDEKİ ŞİİRLERDE TÜRK KAVİMLERİNE DAİR İFADELERİN TASNİF VE TAHLİLİ

Аннотация

Bu çalışmada Türkiye, Kırgız, Kazak, Tatar, Azeri, Türkmen ve Özbek Türkçelerindeki divanları, lügatleri ve açık kaynakları tarayarak Türk kavimleri ve Türklük üzerine yazılmış şiirleri tasnif etmektedir. Farklı dönemlerden ve günümüz şairlerinden derlenen bu şiirlerin sadece övgü ve yüceltmeyle sınırlı kalmadığı; tarihi şahsiyetler, doğal afetler, coğrafya, kadın güzelliği ve birlik duygusu gibi geniş bir yelpazeye yayıldığı görülür. Ayrıca Türk kavimlerinin birbirleri üzerine de şiirler yazdığı ve konuya dair en çok yeni tarihli manzumenin Kazak Türkçesinde yer aldığı tespit edilmiştir. Çalışmanın amacı farklı Türk topluluklarının edebiyatlarında kendi kavimleri, diğer Türk boyları ve genel olarak Türklük algısı üzerine yazılmış şiirleri tespit etmek, bunları konu çeşitliliğine göre tasnif etmek ve geçmişten günümüze bu temanın nasıl işlendiğini (Türkiye Türkçesine de aktararak) ortaya koymaktır. Araştırma yöntemleri doküman analizi: Divanlar, lügatler ve açık kaynaklardaki yazılı metinler taranmıştır. Derlenen şiirler belirli bir çerçeve ve düzen içerisinde tasnif edilmiştir.Karşılaştırmalı aktarım yöntemi, diğer Türk dillerindeki şiirler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Sonuçlar incelenen şiirlerin sadece kendi kavimlerini öven veya yücelten tek boyutlu metinler olmadığı; tarihi şahsiyetler ve hadiseler, tabii felaketler, Türk coğrafyaları, Türk insanı ve kadınlarının güzelliği, birlik, beraberlik ve soydaşlık hissi gibi oldukça geniş bir tematik çeşitliliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Teorik önemi edebi ve tarihi süreklilik, Türklük ve kavim temalarının sadece eski dönemlere ait olmadığını, günümüz şairlerinde de devam eden dinamik bir tema olduğunu teorik olarak kanıtlar. Milli ve epik şiirlerin sadece "kendi kavmini övme" klişesinden ibaret olmadığını; doğal afetler, coğrafya ve kadın güzelliği gibi unsurların da milli hissiyatla nasıl harmanlandığını göstererek literatüre yeni bir bakış açısı sunar.Ortak kültür bağları: Türk boylarının sadece kendi içlerine kapalı olmadığını, birbirleri hakkında da şiirler üreterek edebi bir etkileşim içinde olduklarını teorik düzeyde ortaya koyar. Pratik Önemi farklı Türk lehçelerinden derlenen ve Türkiye Türkçesine aktarılan bu şiirler (kıtalar halinde de olsa), Kültürel köprü, diğer Türk dillerindeki şiirlerin Türkiye Türkçesine aktarılması, bu edebi ürünlerin Türkiye'deki okurlar ve araştırmacılar tarafından doğrudan anlaşılmasını kolaylaştırır.Araştırma, günümüzde bu konuya en çok eğilen topluluğun Kazaklar olduğunu en fazla yeni manzumenin Kazak Türkçesinde bulunmasıyla pratik bir veri olarak ortaya koymaktadır.