ОРЫС, НЕМІС ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІНІҢ ГЕНДІРЛІК КОМПОНЕНТІ БАР БАҒАЛАУШЫ МАҚАЛ-МӘТТЕР
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PHILS.2025.4.79.002Кілт сөздер:
бағалау тұжырымдары, мақал-мәтелдер, жыныс, бағалауды білдіру құралдары, тіл мәдениеті, мәдениаралық коммуникация, лингвомәденитану, стереотипАннотация
Бұл мақалада орыс, ағылшын және неміс тілдеріндегі мақал-мәтелдер призмасы арқылы тіл мен мәдениеттегі гендерлік стереотиптерді өзгерту тақырыбы қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі тіл арқылы гендерлік стереотиптерді және олардың динамикалық өзгеруін қарастырумен байланысты, бұл қазіргі әлеуметтік тәжірибе контекстінде гендерлік рөлдерді объективті түрде қабылдауға мүмкіндік береді. Мақаланың мақсаты – орыс, ағылшын және неміс тілдеріндегі мақал-мәтелдер призмасы арқылы тіл мен мәдениеттегі гендерлік стереотиптердің өзгеруін талдау. Мақалада гендерлік стереотиптердің тілде қалай өзгеретіні және бұл өзгерістер әртүрлі мәдениеттердегі ерлер мен әйелдердің рөлдерін қабылдауға қалай әсер ететіні зерттеледі. Зерттеу әдістемесін, оның ішінде лингвистикалық бақылау мен салыстыру, семантикалық, синтаксистік және прагматикалық талдау сияқты лингвистикалық әдістерді ұсыну мақал-мәтелдерді талдау тәсілін нақты түсінуге көмектеседі. Бұл гендерлік стереотиптердің тілде қалай өзгеретінін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Орыс, неміс және ағылшын тілдеріндегі мақал-мәтелдерді талдау нәтижелеріне шолу гендерлік стереотиптердің кең ауқымын көрсетеді. Ол бір стереотиптердің әртүрлі тілдерде қалай көрінетінін сипаттайды, бірақ бәрібір мәдениеттегі ерлер мен әйелдердің рөлін қабылдауға әсер етеді. Мақалада әйелдер бетпе-бет келетін оң және теріс стереотиптерге тоқталып, оларды ерлер рөлдерін қабылдаумен салыстырады, бұл әлеуметтік лингвистикалық талдау үшін ерекше құнды болып табылады. Зерттеу нәтижелерін талқылау сонымен қатар гендерлік стереотиптер контекстіндегі әлеуметтік-мәдени өзгерістерді есепке алудың маңыздылығын ашады және феминистік лингвистика және әлеуметтік лингвистика сияқты жаңа көзқарастардың тілдегі гендерлік қабылдауды өзгертудегі маңыздылығын көрсетеді. Қазіргі қоғамда гендерлік бейтарап тіл сияқты жаңа тенденцияларды енгізу теңдік пен барлық жыныстарды құрметтеу үшін күрестің негізгі аспектісіне айналуда. Жұмыстың лингвистика мен мәдениеттанудағы гендерлік зерттеулер туралы түсінігін кеңейту үшін теориялық маңызы бар, сонымен қатар әлеуметтік лингвистика мен лексикология саласындағы одан әрі зерттеулер үшін практикалық маңызы бар.
